اين اسم و رسم ، از بارهاى وارده به شهر مطالبه ننموده واحدى در خارج شهر استقبال از بارهاى وارده ننموده و صاحبان بار به ميل و رضاى خود ، بارها و امتعهء خود را در كمال آزادى و اختيار به هر جا ميل دارند وارد نمود به مظنهء روز به فروش رسانند . . . و چنان كه مكنون خاطر . . . ماست اين معافى و آزادى بارها اسباب خصب و ارزانى و فراوانى قوت و غذاى عامهء مردم شده وسايل دعاگويى ذات ملكوتى صفات مبارك كاملا فراهم آيد . . . مضمون اين دستخط را به عموم اهالى و افراد ناس اعلام و ابلاغ كنيد كه از مراحم ملوكانه متشكر باشند . فى غرهء شعبان المعظم ، سنهء 1324 . « 1 » توسل به آمريكا : در دورهء ناصر الدين شاه ، نه تنها از آلمان بلكه از آمريكا نيز براى ايجاد راه‌آهن و استخراج معادن و سدبندى و غيره ، استمداد شده است . اسپنسر رايت ، وزير مختار آمريكا ، در پاسخ پيام ناصر الدين شاه ، مىگويد : « رأى من اين است كه دولت ايران چند نفر مهندس قابل از آمريكا بخواهد كه در ايران گردش كنند و معادن را بازديد نمايند و استطاعت آنها را تشخيص بدهند . . . خوب است دولت نمونه‌هايى به من بدهد كه بفرستم در واشنگتن عرضه بدارند و لازم است نقشهء استاتيستيك محصولات در دست باشد . . . بر من معلوم است كه سرمايه و نفرات آمريكايى براى ترقى دادن ايران انسب است . » « 2 » ناصر الدين شاه ، پس از وقوف از مندرجات اين نامه ، با كليهء پيشنهادات وزير مختار موافقت مىكند و با آمدن مهندسين و گشتن و ديدن معادن و آمدن يك نفر مهندس بوتانيك ، براى احياء كشاورزى ايران و بستن سد ، روى موافق نشان مىدهد . و مىگويد : عمده ، سرمايه است و گوش سرمايه‌داران همه‌جا به دهان همسايه‌هاى ما . . . همهء سياست اروپايى ، بردن مصالح خام از هر جاست ، عمل آوردن و به اضعاف قيمت فروختن ، و اهالى هم هنوز فهم و ذوق تشكيل شركت را ندارند . « 3 » صنايع دستى در ايران امروز « محصولات صنايع دستى ايران ، كه حاصل كار و فعاليت و هنر و سليقهء هزاران صنعتگر چيره‌دست ايرانى بود ، طى قرون و اعصار در سرتاسر جهان متمدن ، شهرتى بسزا داشته است . طبيعتا بر اثر بسط و توسعه و رواج صنايع ماشينى ، بسيارى از اين واحدهاى كوچك توليدى كه غالبا در روستاها مستقر بود ؛ دچار زوال گرديده و جمعيت شاغل در آنها به بخشهاى ديگر فعاليت اقتصادى منتقل شده‌اند . در حال حاضر ، مهمترين صنايع دستى ايران ، كه قسمت مهمى از صادرات كشور را نيز تشكيل مىدهد و بخشى از آن نيز بوسيلهء كارگاههاى بزرگ و مجتمع شهرى تأمين مىشود ، فرش است كه با وجود بعضى دشواريها ، خواستاران روزافزونى در بازارهاى جهانى دارد . مجموع ارزش توليدات صنايع دستى و فرش ايران ، در سال 1341 ، بالغ بر 000 ، 000 ، 110 ، 4 ريال بود و در سال 1346 به 000 ، 000 ، 240 ، 12 ريال بالغ شده است و طبق گزارش مركز صنايع دستى ، كه آمار فوق را انتشار داده ، 000 ، 500 ، 1 نفر در ايران ، بطور دائم يا فصلى در اين صنايع مشغول به كارند .

--> ( 1 ) . ناظم الاسلام كرمانى ، تاريخ بيدارى ايرانيان . ص 379 - 378 ( به اختصار ) . ( 2 ) . خاطرات و خطرات . پيشين ، ص 75 . ( 3 ) . ر ك : همان . ص 76 .